Dr. Necmi Sönmez on Desire


On Tunca’s New Painting Series

Tunca who is prominent among the young generation of artists from Istanbul created a “world of images” shaped upon history, cultural identity and political phenomena with his canvas, sculpture and performance works as well as with his other three-dimensional research developed since the early 2000s.The “context” observed in his works, whether they are figure-oriented or abstract, is equivalent to a “process of witnessing” since Tunca tends towards concepts by transgressing narration and in doing so attempts to open up different intellectual perspectives. In the meantime this context makes references to the “political landscape” of Turkey since the 2000s. Tunca considers canvas painting, regarded as one of the most difficult mediums for creation today, as some sort of a point of departure in spite of all its unfavorableness and limitedness. He takes the phenomenon of “witnessing” which is brought on by the subject matters he deals with beyond documentarism, prefigurativeness and above all beyond the enthusiasm of expressionistic brushstrokes.

While this paves the way for a consciousness accumulating in the mind and formed in the memory, it also opens the doors to phenomena that bring with them the necessity of action created by thought. The exact opposite of the canvas’s approach that gives pleasure to the eye makes itself evident by the reversal of traditional painting principles in Tunca’s works: late history does not show up as it is written, edited and published in a book once memory is activated.

What is at stake here is transcending the historical polish, sublimation and ideological construct of the people and events on the stage of history, as well as overcoming the knowledge we believe we have of history and particularly of recent history. In that case, what kind of a perspective, reflection and emotional model does Tunca invite us to develop while he interprets history as a model of intellectual projection? .

The “Desire” series could be interpreted as an answer to this question. Placing under the magnifying glass the table of twelve politicians and what they eat, it renders visible the “individualization” of figures that represent the puissance of history. At the same time it aims to play with the viewers’ outlook on history that is by way of models. The tables of these statesmen who descend from their monument pedestals to our eye level, besides being an ordinary “eating and drinking event”, are like an invitation to explore different characters of certain cultures. At the same time the viewer also obtains an experience while observing the favorite food of these men. Naturally, dining tables are places that bear important signs of representation. Here history records what is being spoken but it does not provide much information on what is being consumed.

The new painting series by Tunca, while it proceeds in pursuit of palatal delight on these tables, transcends the limits of official history, its censorship and what it ignores. That is the exceptional state of the palatal delight: Histories of food, according to their own laws, are clusters of live parts that either make composites or dissolve and disintegrate each other. So the fact that Tunca does not content himself with just researching the history of these tables but also attempts to cook the meals in person himself should be considered as natural an action as concerning himself with the content of a painting’s composition. When we set forth from the visible and invisible characters of “Desire” we notice, besides the rulers themselves, also the chefs who labor under the pressure of preparing meals for these rulers who consume the food with sumptuous protocols.

The artist, besides learning what the meals politicians love eating are, has gone through a professional culinary education in order to cook them, and we would not be mistaken to interpret this as an attempt by the artist to establish an organic relationship between his artworks and their content. To trace palatal delight is as meaningful as adding certain riddles to painting compositions. Since this series is formed by bringing together “simultaneously” different techniques such as painting, video, photography and sculpture it also questions the bodily insights of certain concepts by activating both the viewer’s memory and his/her sense of taste. At this point, the title of the series bears a quality that leads us to new interpretations.

Gilles Deleuze makes the following statement; “We need, then, to arrive at a real definition of desire, one that at the same time shows the “cause” by which consciousness is hollowed out, as it were, in the appetitive process. Now, the appetite is nothing else but the effort by which each thing strives to persevere in its being, each body in extension, each mind or each idea in thought (conatus). But because this effort prompts us to act differently according to the objects encountered, we should say that it is, at every moment determined by the affections that come from the objects.” Tunca’s perspective that transcends the bodily reference of food is among insights into conatus. The artist, who puts under the magnifying glass the tables of twelve politicians that have redrafted the world map including Castro and Churchill, Ataturk and Mao, sometimes eliminates all the figures and takes as his subject for his composition merely an empty table. All of the fictions of composition in the drawings have qualities totally different from one another. This dissimilarity shows that the artist creates separate presentations which represent each historical figure rather than producing a certain prototype. Thus, political power is personalized as the historical rust and residue on it are removed. The motif of the eating man has also an eternal quality.

The existence of differences between the past century and the present of course cannot be denied, however Tunca’s personalization of historic figures, moreover, his attempt of subduing them within a humane, normal framework is the result of a simplified effort in terms of image production. The neutral approach of the drawings refrains from explaining or implying, and it is closely related to the “normal approach” which can be observed in the photographs of the meals the artist has prepared. In this way, “Desire” not only eludes the documentarism inherent in the subject but it also emphasizes that an eye-opening artistic production is possible in interpreting “representation” both formally and objectively as well as in the transformation of the image into concept.

The fact that its subject is figurative but its approach abstract, positions “Desire” at a point where the bond to the historical perspective is broken. We somehow don’t recall the photographs of the historical figures that have been imprinted on our minds as we look at this series since Tunca, from the very beginning, sets off from the “fictional” and takes an abstract approach. For the artist sets out from details the framework of which he himself has determined, and therefore surrounds the image with reference to “combining relationships ” that combine with one another in each of the mediums he uses in the exhibition. In this way we can place the historical figures in the center of a fictional abstraction by setting out from the variability that surrounds our personal fantasy world.

Tunca, in his project that he has developed as multi-layered, establishes research areas where he could intensify his research on the subjects he has designated as he calls forth for the cultural, political and social responsibilities of the visual thought. What renders this attempt sincere and realistic is that he brings often into the present “iconized images” by removing their protective armor. “Desire” does not only initiate new interpretations for seeing eyes by questioning the relationship between yesterday and today, but it also make one feel that “painting” which is one of the most difficult mediums for creation, could be intellectual and conceptual once it is liberated from the fetishism of material.

Dr. Necmi Sönmez, December 2014, Vienna

Tunca’nın Yeni Resim Dizisi Üzerine

İstanbullu genç kuşak sanatçılar arasında dikkati çeken Tunca, 2000’lerin başından beri geliştirdiği tuval, heykel, performans ve diğer üç boyutlu araştırmalarıyla, tarih, kültürel kimlik ve politik olgular üzerinde şekillenen bir „imge dünyası“ kurguladı. İster figür odaklı isterse soyut çıkışlı olsun, onun çalışmalarında gözlemlenen „bağlam“, Türkiye’nin 2000’li yıllardan itibaren içinde olduğu „politik manzaraya“ gönderme yaparken, anlatımcılığın sınırlarını aşarak kavramlara yöneldiği ve bunun üzerinden farklı düşünsel perspektifler açmayı denediği için bir „tanıklık sürecine“ eşdeğerdir.

Günümüzün en zor yaratı alanlarından biri olarak değerlendirilen tuval resmini tüm olumsuzluklarına, sınırlılıklarına rağmen bir tür çıkış noktası olarak kabul eden Tunca, ele aldığı konularla gündeme gelen „tanıklık“ olgusu, belgeselliğin, işaret ediciliğin, en önemlisi dışavurumcu fırça coşkularının ötesine taşır. Bu, zihinde biriken, bellekte formlandırılmış bir bilinçliliğin önünü açtığı gibi, düşüncenin yarattığı eylem zorunluluğunu beraberinde getiren olguların da kapılarını aralar. Tuvalin göze zevk veren yaklaşımının tam tersi durum, Tunca’nın çalışmalarında, geleneksel resim ilkelerinin tersine çevrilmesiyle kendisini belirgin kılar: Bellek harekete geçtiğinde yakın tarih, yazılmış, kurgulanmış, kitaplaştırılmış haliyle ortaya çıkmaz. Burada söz konusu olan, tarihin, özellikle de yakın tarihin kendisi hakkında sahip olduğumuzu sandığımız bilginin aşılmasıyla beraber, tarih sahnesindeki kişi ve olayların üzerindeki ideolojik kurguların, tarihsel cilanın ve yücelticiliğin aşılması meselesidir. O halde Tunca, tarihi düşünsel bir projeksiyon modeli olarak yorumlarken, bizi, nasıl bir bakış, düşünce ve duygu modeli geliştirmeye davet ediyor?

Bu sorunun yanıtı olarak yorumlanabilecek olan „Desire“ dizisi, 20. yüzyıla damgasını vurmuş olan on iki siyaset adamının sofralarını, yediklerini büyüteç altına alarak, tarihin kudretini temsil eden figürlerin „bireyselleşmesini“ görünür kıldığı gibi, bu resimlere bakanların da modeller üzerinden tarihe bakışıyla oynamayı hedefliyor. Yükseldikleri anıt kaidelerinden bizim göz seviyemize inen bu devlet adamlarının en sevdikleri yemeklere bakarken edindiğimiz tecrübe kadar, onların sofraları da sıradan bir „yeme içme olayı“ dışında, belli kültürlerin farklı karakterlerini keşfetmek için çıkarılmış bir davetiye gibi. Doğal olarak yemek sofraları, temsiliyetin önemli göstergelerini barındıran yerlerdir.

Tarih, burada konuşulanları kaydeder ama tüketilenler hakkında fazla bilgi vermez. Tunca’nın yeni resim dizisi, bu sofralardaki damak tadının peşinde ilerlerken, resmi tarihin sınırlarını, sansürünü, görmezden geldiklerini aşar. İşte damak tadındaki olağanüstü durum budur: Yemek tarihleri, kendi yasaları gereği, birbiriyle bileşime giren ya da birbirini çözüp dağıtan canlı parça kümelerdir. O halde Tunca’nın bu sofraların tarihlerini araştırmakla yetinmeyip yemekleri bizzat pişirmeye kalkması, en az bir resmin kompozisyonundaki içerikle ilgilenmesi kadar doğal bir eylem olarak ele alınmalıdır.

„Desire“ın görünen ve görünmeyen karakterlerinden yola çıktığımızda, görkemli protokollerle yemeği tüketen muktedirlerin yanı sıra onlara yemek hazırlama baskısı altında çalışan şefleri de fark ederiz. Sanatçının, siyasi liderlerin severek yedikleri yemekleri öğrenmenin yanı sıra onları pişirebilmek için profesyonel aşçılık eğitimi almasını eserleriyle konusu arasında organik bir bağ kurma çabası olarak yorumlamak yanlış olmaz. Çünkü damak tadının izini sürmek, resim kompozisyonlarına belli bilmeceler eklemek kadar anlamlıdır. Bu dizi, resim, video, fotoğraf ve heykel gibi farklı tekniklerin „eşzamanlı“ olarak bir araya gelmesiyle oluştuğu için izleyicilerin hem belleğini hem de tat alma duyularını harekete geçirerek, belli kavramların bedensel açılımlarını da sorgulamaya yöneliyor. Bu noktada dizinin ismi de bizi yeni yorumlara götüren bir karaktere sahip.

Gilles Deleuze, „Demek ki arzunun gerçek tanımlamasını bulmak zorundayız; bu tanım aynı zamanda, bilinci iştahın işleyişine dahil eden nedeni de göstermelidir. Oysa iştah, her şeyin kendi varlığı içinde, her bedenin uzamda, her ruhun ya da fikrin düşüncede kendini sürdürebilmesi için sarf ettiği çabadan (conatus) başka bir şey değildir. Ama bu çaba, karşılaştığımız nesnelere göre bizi farklı şekilde davranmaya zorladığında, onun nesnelerden bize ulaşan duygulanışlar tarafından anı anına belirlendiğini söylemeliyiz“ (1) saptamasını yapar. Tunca’nın, yemeğin bedensel referansını aşan bakış açısı da, conatus’un açılımlarından biridir. Castro’dan Churchill’e, Atatürk’ten Mao’ya, dünya haritasını yeniden çizen on iki siyaset adamının sofralarını büyüteç altına alan sanatçı, bazen figürlerin tamamını ortadan kaldırarak, sadece boş bir masayı da kompozisyonuna konu ediyor. Desenlerdeki kompozisyon kurgularının tamamı birbirinden farklı özelliklere sahip. Bu farklılık, sanatçının belli bir prototip üretmek yerine, her tarihi figür için onu temsil eden ayrı bir sunum oluşturduğunu gösteriyor. Politik kudret, böylece üzerindeki tarihsel pas ve tortular atılarak kişiselleşebiliyor. Yemek yiyen insan motifi bir şekilde ezeli-ebedi bir karaktere de sahip. Yüzyıl öncesi ile günümüz arasındaki farklılıkların varlığı elbette yadsınamaz ama Tunca’nın tarihi figürleri kişiselleştirmesi, dahası insani, normal bir çerçeve altına alma denemesi, imge üretimi açısından yalınlaştırılmış bir çabanın ürünü. Desenlerin açıklamak ve ima etmekten kaçınan nötr yaklaşımları, sanatçının yaptığı yemeklerin fotoğraflarında gözlemlenen „normal yaklaşımla“ da yakından ilgili. Bu sayede „Desire“ konunun doğasındaki belgesellikten sıyrılmakla kalmıyor; imgenin kavrama dönüşmesinde, „temsiliyet“in hem biçimsel hem de nesnel olarak yorumlanmasında zihin açıcı bir sanatsal üretimin mümkün olduğunu vurguluyor.

Konunun figüratif olmasına rağmen yaklaşımın soyut olması „Desire“ı, tarihsel perspektiflerle bağı koparan bir noktaya yerleştiriyor. Tunca,imge üretiminde soyut bir yaklaşım izlediği, en başından itibaren „kurmaca“dan yola çıktığı için bu diziye bakarken, tarihi figürlerin belleğimize kazınmış olan fotoğraflarını hatırlamıyoruz nedense. Çünkü sanatçı, burada çerçevesini kendisinin belirlediği detaylardan yola çıktığı için sergide kullandığı her medyumda birbiriyle „bileşen ilişkilerden“ hareketle imgeyi kuşatıyor. Böylece, kişisel hayal dünyamızı saran değişkenliklerden yola çıkarak, tarihi karakterleri kurmaca bir soyutlamanın odağına yerleştirebiliyoruz.

Tunca, çok katmanlı olarak geliştirdiği projesinde, görsel düşüncenin kültürel, politik ve sosyal sorumluluklarının da kapılarını aralayarak, kendisine belirlediği konularda derinleşebileceği araştırma alanları kuruyor. Bu çabayı samimi ve gerçekçi kılan, onun çoğu kez “ikonlaşmış imgeleri” koruyucu zırhlarından çıkararak günümüze taşıması. „Desire“, dün ile bugün arasındaki ilişkiyi de sorgulayarak gören gözlere yeni yorumlama alanları açmakla kalmayıp, en zor yaratı alanlarından biri olan “peinture”ün, malzeme fetişizminden kurtulduğunda, düşünsel, kavramsal olabileceğini duyumsatıyor.

Dr. Necmi Sönmez, Aralık 2014, Viyana/strong>

(1) Gilles Deleuze, Spinoza Pratik Felsefe, Çeviren Ulus Baker, Norgunk Yayınları, İstanbul 2005, S. 28.

Comments (0) | Tags: , , , , , | More: blog

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir