Derya Yücel on …Because We Are Here Where We Are Not…


…Because We Are Here Where We Are Not… with Hera Büyüktaşçıyan and TUNCA

Cities, peripheries, shells, walls, doors… the concept of the “place” that opens up onto different layers of time and space, not only defines life in the geographical, spatial, mental and existential sense via boundaries, but also connects it to the division of “inside and outside”. The traditional boundaries of “place” are imagined also as the boundaries of culture and identity, and the state of belonging, the state of occupying an existential inside. However, today, “places” have lost the qualities that render them special, and the processes of establishing identity have been ousted, fading into a vagueness that is unable to support any assumed boundary. The continuity of memory that belongs to place/space has been eroded by new constructs that have rapidly invaded it, by globalization, migration, enforced displacement, the lack of urban memory that has become attached to the mobility of information, capital, people and objects, power, public authority, consumption culture and the economy of unearned income. Information, history, memory and identity, can now change, multiply and alter independently of place. Nevertheless, the relationship of city and architecture with “place”, and therefore the specific field of knowledge and action they engage with as conveyors of collective memory, still appears as a powerful field of transmission for artists.

This was how Hera Büyüktaşçıyan and TUNCA, two artists who investigate via alteration the phenomena of city and architecture as the shared equipment of socio-cultural memory and individual experiences, and develop thought on the expression of the links between these phenomena and objects, actions and images, began, for this exhibition, to play the game of getting lost, discovering borders, wandering in physical/mental spaces and exploring meaning in the city. They went on journeys along the ancient borders of Istanbul, along its city walls, bastions and gates. As an outcome of this relational urban experience, they created a parallax effect in the gallery space as a motivation that provided a contribution to their associative and sensorial productions and that reveals, not the visuality or nostalgia the city creates, but the plurality and commonality of individual relationships formed with the city, and operate with its aura.

Hera Büyüktaşçıyan in her site-specific installation titled “Crooked Gate I, II and Threshold”, via the construction of memory and its relationality with architectural space, focuses on the space she occupies Minerva Han as a historical, political and symbolic witness. Lifting the layers of the space from its external shell towards its interior, from the visible towards the symbolic and from its boundaries towards its identity, the artist carries out a poetic intervention on the building’s testimony. In reference to the blue-turquoise mosaic border tiles on the spherical façade of Minerva Han – a modernist building designed in the early 20th century by architect Vasilios Kouremenos, which changed hands in line with the country’s international political tendencies, and its founding function was to nurture the financial network – the artist uses the doors of Kasa Gallery in her installation. The door metaphor, described by Gaston Bachelard as “(…) an entire cosmos of the Half-open. (…) one of its primal images, the very origin of a daydream that accumulates desires and temptations: the temptation to open up the ultimate depths of being, and to conquer all reticent beings.” appears for the artist as a threshold in the dialectics of the interior and exterior. The artist, with an installation that takes its title from “Eğri Kapı/Crooked Gate”, the final gate in the Theodosian walls, the city walls built during the reign of Emperor Theodosius II, takes Minerva Han and Kasa Gallery, as a metaphor to render architecture, history and identity fluid and ambiguous. The mosaic “gates” the artist re-constructs in an apparently melting form, beyond their intellectual and physical meaning, overlay, in the context of urban memory, the relationships between Eğri Kapı and Minerva Han, both situated on inclined land. The melting doors point towards the memory of space that has been rendered fluid by socio-political changes, and overturned by transformations brought on by political power, and to a turbulent social structure.

If the door, as both a threshold and a boundary, is a spatial dimension threshold between the one inside and the one outside, then the walls without doors we find in TUNCA’s drawings titled “Rotunda I, II, III” take their place in the space as images that possess a double symbolic quality, as an “inside-outside” as mentioned in Henri Michaux’s poem. The triptych drawing the artist has produced on the basis of the image of water reservoirs of the camp in the Brzezinka (Birkenau) area, three kilometres west of Auschwitz, provide visual clues as to how the relational urban experience of aimless wandering can render space and memory fluid and ambiguous. In the relationship of collective memory and spatial elements, in the relationship of architecture, which at times serves as a mechanism in the visual expression of political and soci0-economic might, and power, and in the relationship of power’s ambition to produce fixed and invariable phenomena and history, the artist treats space as the conveyor of memory. With the spherical architectural form of the structure, and their reference to the antique world and sacred sites with the triplicate model common in the tradition of painting, Rotundas evoke, in contrast with Parmenides’s contention that existence possesses an aggregate/spherical saturation, an image of ontological emptiness. The Rotunda, today when everything is no longer eternally and infinitely invariable and is in seamless becoming and flux, indicates that history itself may function as a memory site.

Merleau-Ponty states that, in the journey of the “mind-body-world”, looking at the city from different viewpoints helps the individual to rethink her relationship with the city. Thus, HERA and TUNCA, too, take us to a fictional “place” with its melting doors, and walls with no entry point. The exhibition titled “Because We Are Here Where We Are Not”, takes its name from a poem by Pierre-Jean Jouve, and via the relationship of the city and architecture with “place”, invites the viewer to look at the invisible beyond physical and intellectual spaces, and beyond borders and thresholds, and to the journey of bodily experience transforming into artistic form.

Derya Yücel, September 2016, Istanbul


Hera Büyüktaşçıyan (1984-Istanbul) graduated from the Marmara University Faculty of Fine Arts Department of Painting. In her works, in order to form an imaginary bond between identity, memory, time and space, she emphasizes the state of “otherness” in the context of the concepts of lack and invisibility. Drawing on local myths, historical and iconographic elements, she creates a new means of narrative for the “other”. In her recent works, in order to investigate within collective memory the concepts of ‘deterritorialization’ and ‘emptiness-nothingness’, the artist focuses on the existential balance between the planes of the city, the self and otherness. Her selected exhibitions include EVA International Biennial, Limerick City, Ireland (2016); “Land without Land”, Heidelberger Kunstverein, Heidelberg, Germany (2016); “Istanbul: Passion, Joy, Fury”, MAXXI, The National Museum of XXI Century Arts, Rome (2016); 14th Istanbul Biennial (2015); 56th Venice Biennale, Armenia Pavilion, Venice (2015); “A Century of Centuries”, SALT, Istanbul (2015); “Fishbone”, State of Concept, Athens (2015); “The Jerusalem Show’’, Jerusalem (2014); “The Land Across the Blind”, Galeri Manâ, Istanbul (2014); IN SITU, PiST///, Istanbul (2013); and “Envy, Enmity, Embarrassment”, ARTER, Istanbul (2013). Hera Büyüktaşçıyan lives and works in Istanbul.

TUNCA (1982-İzmir) graduated from the Mimar Sinan Fine Arts University Department of Painting. Since the early 2000s, his multifaceted practice involving canvas painting, sculpture, installation, video and performance has seen him construct a universe of images formed via cultural identity and political phenomena. In 2005, in a performance realized as a parallel event of the 9th Istanbul Biennial titled “Floating Slum House”, he lived for a week in a simple slum house they constructed with Guido Casaretto and documented the process. A co-founder of the Sanatorium Civilian Art Initiative established in 2009, TUNCA received training as a professional chef in 2012 for his multi-disciplinary project linking gastronomy, history and politics titled “Desire”. His selected exhibitions include, “Desire”, art ON Istanbul (2014), 4th International Çanakkale Biennial, Çanakkale (2014), “Residue”, Pi Artworks, Istanbul (2013), Elgiz 10 Istanbul Exhibition, Proje 4L Elgiz Museum of Contemporary Art, Istanbul (2011) and “Little Boy”, Sanatorium Civilian Art Initiative, Istanbul (2010). TUNCA lives and works in Istanbul.


Hera Büyüktaşçıyan ve TUNCA ile …Çünkü Biz Olmadığımız Yerdeyiz…

Şehirler, çeperler, kabuklar, duvarlar, kapılar… farklı zaman ve mekan katmanlarına açılan “yer” kavramı, coğrafi, mekânsal, zihinsel ve varoluşsal anlamda yaşamı sınırlar üzerinden tanımlarken aynı anda “içerisi ve dışarısı” ayrımına da bağlar. “Yer”in geleneksel sınırları, kültürün ve kimliğin de sınırları, bir yere ait olma durumu, varoluşsal içeride olma durumu olarak tahayyül edilir. Ancak günümüzde “yer”ler, onları özel kılan niteliklerini yitirdi, kimliklerin kurulma süreçlerini safdışı bıraktı, var olduğu kabul edilen tüm sınırları destekleyemez muğlaklığa dönüştü. Küreselleşme, göç, yerinden olma/edilme, bilginin, sermayenin, insanların ve nesnelerin hareketliliğine eklenen kentsel hafıza(sızlık), iktidar, kamu otoritesi, tüketim kültürü ve rant ekonomisi aracılığıyla yer/mekana ait hafızanın sürekliliği, onu hızla istila eden yeni kurguların baskısıyla aşındı. Bilgi, tarih, bellek ve kimlik, artık yerden bağımsız olarak akışkan ve sürekli değişim içinde olan bir olguya, bir yere ait olma durumu da bir “zamana” ait olma durumuna dönüştü. Yine de kent ve mimarinin “yer” ile ilişkisi, dolayısıyla kolektif hafızanın izi olarak içlerinde taşıdıkları özgül bilgi ve eylem alanı, sanatçılar için hala güçlü bir aktarım alanı olarak belirmekte.

Kent ve mimari olgularını, sosyo-kültürel hafızanın ve bireysel deneyimlerin ortak donanımları olarak başkalaştırma yoluyla araştıran, bu olguların nesneler, eylemler ve imgelerle arasındaki bağların ifadeleri üzerine düşünen Hera Büyüktaşçıyan ve TUNCA da bu sergi için şehrin içinde kaybolma, sınırlarını keşfetme, fiziksel-zihinsel mekanlar arasında gezinme ve anlam bulma oyununa giriştiler. İstanbul’un eski sınırlarında, şehrin surlarında, burçlarında, kapılarında aylak gezintilere çıktılar. Bu ilişkisel kent deneyimi sonucunda, şehrin yarattığı görselliği ya da nostaljiyi değil, onun açtığı aura ile birlikte işleyen, kentle kurulan bireysel ilişkilerinin çoğulluğu ve ortaklıklarını açığa çıkaran, çağrışımsal ve duyumsal üretimlerine katkı sağlayan bir motivasyon olarak galeri mekanında paralaks bir etki yarattılar.

Hera Büyüktaşçıyan “Eğri Kapı I, II ve Eşik” isimli mekana özgü yerleştirmesinde, hafızanın inşası ve mimari mekan ilişkiselliği üzerinden içinde bulunduğu mekana, tarihsel, politik ve simgesel bir tanık olarak Minerva Han’a odaklanıyor. Mekanın, dış kabuğundan içeriye, görünür olandan sembolik olana, sınırlarından benliğine katmanlarını aralayan sanatçı, binanın tanıklığına şiirsel bir müdahalede bulunuyor. 20. Yüzyıl başında mimar Vasilios Kouremenos tarafından modernist toplum yapısının örneklerinden birisi olarak tasarlanan, ülkenin uluslararası politik eğilimlerine bağlı olarak el değiştiren, kurulum amacı ve işlevi çok uzun zaman finans ve sermaye ağını beslemek olan Minerva Han’ın dairesel cephesindeki mavi-turkuaz mozaik bordür’den referans alan sanatçı, yerleştirmede Kasa Galeri’nin kapılarını kullanıyor. Gaston Bachelard’ın “yarı açık bir kosmos… istekleri, dürtüleri, varlığı açma isteğini bir araya toplayan bir imge” olarak betimlediği kapı metaforu, sanatçı için de içerisi ve dışarısı diyalektiğinde bir eşik olarak beliriyor. Adını, sanatçıların kent gezintilerinde geçtikleri kapılardan biri olan, II. Theodosius surlarının en son kapısı “Eğri Kapı”dan alan yerleştirmeyle sanatçı, Minerva Han ve Kasa Galeri’yi, dolayısıyla mimariyi, tarihi ve kimliği akışkan ve muğlak kılmanın bir metaforu olarak ele alıyor. Sanatçının, eriyen bir formda yeniden inşa ettiği mozaik “kapı”ları, zihinsel ve fiziki anlamda işlevi ötesinde, konumları itibariyle ikisi de eğimli bir araziye yerleşmiş olan Eğri Kapı ve Minerva Han arasındaki ilişkileri kentsel hafıza bağlamında üst üste konumlandırıyor. Eriyen kapılar, sosyo-politik değişimlerle akışkan hale gelen, politik güç dengelerinin tetiklediği dönüşümlerle alaşağı edilen mekan hafızasına ve akışkan toplumsal yapıya işaret ediyor.

Hem bir geçiş hem bir sınır olarak kapı, içeride kalanla dışarıda kalan arasında mekânsal bir boyut eşiği ise TUNCA’nın “Rotunda I, II, III” isimli desenlerinde karşılaşılan kapısı olmayan duvarlar da, Henri Michaux’un şiirinde geçtiği gibi, “dışardaki içerdelik” olarak çifte simgeselliğe sahip bir imge halinde mekana yerleşiyor. Sanatçının, Auschwitz’in üç kilometre batısında Brzezinka (Birkenau) bölgesindeki kampın su depolarından yola çıkarak ürettiği triptik deseni, aylak gezinti ve ilişkisel kent deneyiminin, mekan ve hafızayı, akışkan ve muğlak kılma potansiyelini nasıl da açığa çıkarabileceğinin görsel ipuçlarını sunuyor. Kolektif hafızanın mekânsal bileşenlerle, politik ve sosyo-ekonomik gücün görsel dışavurumunda kimi zaman bir mekanizma işlevi gören mimarinin iktidarla, iktidarın da sabit ve değişmez olgular üretmedeki hevesinin tarihle olan ilişkisinde sanatçı, mekanı hafızanın taşıyıcısı olarak ele alıyor. Yapının küresel mimari formu ve resim geleneğinde yerleşik olan üçleme modeli ile antik dünyaya ve kutsal mekanlara da bir gönderme taşıyan Rotunda’lar, Parmenides’in küresi gibi varlığın kütlesel/küresel bir doluluk taşıdığı iddiasının tersine, ontolojik bir boşluk imgesini çağrıştırıyor. Artık her şeyin ezeli ve ebedi değişmez değil, kesintisiz bir oluş ve akış halinde olduğu günümüzde tarihin kendisinin de bir hatırlama mekanı olarak işlev görebileceğine işaret ediyor.

Merleau-Ponty, “akıl-beden-mekan” yolculuğunda kente farklı açılardan bakmanın, bireyin kentle ilişkisini yeniden düşünmesinin kapılarını araladığını ileri sürer. HERA ve TUNCA da, eriyen kapıları, girişi olmayan duvarlarıyla bizi kurgusal bir “yer”e davet ediyor. Adını Pierre-Jean Jouve’un bir şiirinden alan “Çünkü Biz Olmadığımız Yerdeyiz” başlıklı sergi, kent ve mimarinin “yer” ile ilişkisi üzerinden, fiziksel ve zihinsel mekanların, sınırların ve eşiklerin ardında görünmeyenle yüzleşmeye, bedensel deneyimin sanatsal forma dönüşme sürecindeki yolculuğa izleyiciyi de dahil ediyor.

Derya Yücel, Eylül 2016, İstanbul


Hera Büyüktaşçıyan (1984-İstanbul), Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü’nden mezun oldu. İşlerinde kimlik, hafıza, zaman ve mekan ile hayali bir bağ kurmak amacıyla “öteki” olma durumunu yokluk ve görünmezlik kavramlarıyla bir araya getirerek vurgular. Yerel mitlerden, tarihi ve ikonografik unsurlardan yararlanarak, “öteki” için yeni bir anlatı olanağı oluşturur. Sanatçı son işlerinde ‘yersiz-yurtsuzlaşma’ ve ‘boşluk-yokluk’ kavramlarını kollektif bellek içinde sorgulamak için, kent ile benlik ve ötekilik düzlemlerinin arasındaki varoluşsal denge üzerine odaklanmaktadır. Seçili sergileri içerisinde EVA Uluslararası Bienali, Limerick City, İrlanda (2016); “Land without Land”, Heidelberger Kunstverein, Heidelberg, Almanya (2016); “Istanbul: Passion, Joy, Fury”, MAXXI, The National Museum of XXI Century Arts, Roma (2016); 14. İstanbul Bienali (2015); 56. Venedik Bienali, Ermenistan Pavyonu, Venedik (2015); “Yüzyılların Yüzyılı”, SALT, İstanbul (2015); “Fishbone’’, State of Concept, Atina (2015); “The Jerusalem Show’’, Kudüs (2014); “Körler Ülkesinin Karşısında”, Galeri Manâ, İstanbul (2014); IN SITU, PiST///, İstanbul (2013); “Haset, Husumet, Rezalet”, ARTER, İstanbul (2013) bulunan Hera Büyüktaşçıyan İstanbul’da yaşıyor ve çalışıyor.

TUNCA (1982-İzmir), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Resim Bölümü’nden mezun oldu. 2000’lerin başından itibaren tuval, heykel, enstalasyon, video, performans gibi çok yönlü pratiği ile tarihsel bellek, kültürel kimlik ve politik olgular üzerinden şekillenen bir imgeler dünyası kurgulayan sanatçı, 2005 yılında, 9. İstanbul Bienali’ne paralel olarak yapılan “Yüzen Gecekondu” isimli performansında, Guido Casaretto ile beraber inşa ettikleri basit bir gecekondunun içerisinde Haliç’te bir hafta yaşadı ve bu süreci belgeledi. 2009 yılında kurulan Sanatorium Sivil Sanat İnisiyatifi’nin kurucularından olan TUNCA, “Desire” projesi için 2012 yılında profesyonel aşçılık eğitimi alarak gastronomi, tarih ve politika üzerinden ilişkilendirdiği performans, desen ve videolarını içeren çok disiplinli çalışmasını gerçekleştirdi. Seçili Sergileri içerisinde, “Desire”, art ON İstanbul (2014), 4. Uluslararası Çanakkale Bienali, Çanakkale (2014), “Kalıntı”, Pi Artworks, İstanbul (2013), Elgiz 10 İstanbul Sergisi, Proje 4L Elgiz Çağdaş Sanat Müzesi, İstanbul (2011), “Little Boy”, Sanatorium Sivil Sanat İnisiyatifi, İstanbul (2010) bulunan TUNCA, İstanbul’da yaşıyor ve çalışıyor.

Comments (0) | Tags: , , , , , , , , , , | More: blog

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir